မွန္ကန္တဲ႕ အလင္းေပးမႈ Correct Exposure ဆိုတာ….ခုေခတ္မွာေတာ႕ ကင္မရာမွာပါတဲ႕ အလင္းတိုင္းမီတာ light meter ျဖစ္ျဖစ္…စတူဒီယိုသံုး လက္ကိုင္ ဟန္းဟဲမီတာhandheld meter က ဖတ္လိုက္တဲ႕ အိတ္စပိုရွာတန္ဖိုး exposure value ကိုေျပာတာပါ..
ဥပမာ… ဒီအခ်ိန္ ဒီေနရာမွာ အလင္းေရာင္ဒီေလာက္ပဲရွိလို႕
ရွပ္တာ shutter က ဘယ္ေလာက္၊ aperture က ဘယ္ေလာက္ထားရင္ သင္႕ေတာ္ပါတယ္ဆိုျပီး
တိုင္းတာေပးတာပါ။ အလြယ္ေျပာရရင္ အလင္းတိုင္းမီတာက
ျမင္ကြင္းတစ္ခုလံုးရဲ႕ မွန္ကန္တဲ႕ အိတ္စပိုရွာကို အျဖဴနဲ႕အမဲၾကား (18% gray) မီးခိုးေရာင္လို႕
ယူဆလိုက္ျပီး ဒီမီးခိုးေရာင္အစစ္ အမွန္အကန္ရႏိုင္တဲ႕
ရွပ္တာစပိဒ္နဲ႕ အပါခ်ာအက်ယ္ကို တြက္ေပးလိုက္တာပါ။
အျဖဴေရာင္မ်ားတဲ႕ ျမင္ကြင္းမ်ိဳးေတြ။ အမည္းေရာင္မ်ားတဲ႔
ျမင္ကြင္းမ်ိဳးေတြဆိုရင္ေတာ႕ အိတ္စပိုရွာမီတာမွားတတ္တာကို
ေနာက္ပိုင္းက် ေျပာျပပါမယ္။
အလင္းတိုင္းမီတာေတြ မေပၚေသးတဲ႕
ေရွးတုန္းကဆိုရင္ေတာ႕ လူ႕မ်က္စိနဲ႕ဆံုးျဖတ္ျပီး
အလြတ္က်က္ၾကရတာပါ။ ဓာတ္ပံုမရိုက္တတ္ခင္ ဒါကို
အရင္က်င္႕ရတာကိုက ပညာရပ္တစ္ခုပါ။
ဥပမာ။ ။ ကြၽန္ေတာ္တို႕ျမန္မာႏိုင္ငံလို အပူပိုင္းေဒသမ်ိဳးမွာဆိုရင္ ဆန္နီ ၁၆ရူးလ္ sunny 16 ruleဆိုတာကို က်င္႕ထားရပါတယ္။ ေျပာခ်င္တာက ရွပ္တာစပိ ကို ကိုယ္ထည္႕ထားတဲ႕ ဖလင္ရဲ႕ ေအအက္စ္ေအ ASA or ISO နဲ႕ နီးစပ္တဲ႕ တန္ဖိုးကို အရင္ထားရပါတယ္။ ဥပမာ ASA 100 ဖလင္ကို ထည္႕ထားရင္ ရွပ္တာ စပိဒ္ကို (၁၂၅)ပံုေသနဲ႕.ေနသိပ္ျပင္းရင္ f16၊ ပံုမွန္ ေနသာေနရင္ f11၊ မိုးအံု႕ေနရင္ f8၊ ေနရိပ္ထဲမွာ f5.6၊ အိမ္ထဲမွာဆို f4…စသည္ျဖင္႕အလြတ္က်က္ၾကရတာပါ။ အဲ အေနာက္ႏိုင္ငံလို ေအးတဲ႕ ေဒသေတြဆိုရင္ တစ္ေပါက္သို႕ ႏွစ္ေပါက္ခန္႕ exposure 1stop or 2 stop ပိုဖြင္႕ေပးရပါတယ္။ တစ္ေပါက္ဆိုတာက အပူပိုင္းမွာ ေနျပင္းေနတဲ႕အခ်ိန္ f16 ဆိုရင္ အေအးပိုင္းမွာ ဘယ္ေလာက္ေနပူေနေပမယ္႕ f11 ေလာက္ထားရတာကိုေျပာတာပါ။ အက္ဖ္နံပါတ္နည္းရင္ အပါခ်ာပိုပြင္႕ျပီး အလင္းပို၀င္တယ္ဆိုတာ မေမ႔ပါနဲ႔။
အိတ္စပိုရွာက ဒါျပေနလို႕ ဒါကပံုေသအမွန္ဂဏန္းပဲ ဆိုတာမ်ိဳးမဟုတ္ပါဘူး။
ေရွ႕တိုးေနာက္ဆုတ္ ညွိလို႕ရပါတယ္။ တစ္ခုက ေရွ႕တိုးရင္
တစ္ခုက ေနာက္ဆုတ္ေပါ႕ဗ်ာ…။ ရွပ္တာ ပိုျမန္ရင္ အပါခ်ာ ပိုဖြင္႕
(အက္ဖ္ ဂဏန္းေသး)ေပး၊ ရွပ္တာ ပိုေႏွးရင္ အက္ဖ္ဂဏန္းၾကီးေပး
(အပါခ်ာပိုပိတ္ေပး)။
ဥပမာ။ ။ light meter ကတိုင္းလိုက္တဲ႕ exposure value အမွန္က 250, f11 ျဖစ္ေနေပမယ္႕ 500, f8 ဒါမွမဟုတ္ 125, f16 လို႕လဲ ေျပာင္းသံုးရင္ရပါတယ္။
အလင္းတိုင္းတာနဲ႕ပါတ္သက္လို႕ ဒီဘက္ေခတ္မွာေတာင္ တစ္ခါတစ္ေလ
ဓာတ္ပံုဆရာခ်င္းၾကံဳၾကိဳက္ရင္ ခုရွိတဲ႕အိတ္စပိုရွာ
ဘယ္ေလာက္လဲဆိုျပီး မ်က္စိနဲ႕ အလြတ္တိုင္း ရွပ္တာနဲ႕ အပါခ်ာ
ဘယ္ေလာက္ျဖစ္ႏိုင္တယ္ဆိုတာ တစ္ေယာက္ခ်င္းေျပာ၊ ျပီးမွလိုက္မီတာ ဒါမွမဟုတ္
ကင္မရာက မီတာနဲ႕ျပန္စစ္ျပီး ေလာင္းေၾကးစားေၾကး
ျပိဳင္ေလ႕ရွိၾကပါေသးတယ္။ ေခတ္ေပၚကင္မရာေတြမွာ ဒီဖန္ရွင္ပါလာတာ
ဟုတ္ေပမယ္႕ ဒါကိုေလ႕က်င္႕ထားႏိုင္ရင္ေတာ႕ အေကာင္းဆံုးေပါ႔။
အျဖဴေရာင္ေတြအမ်ားၾကီးပါတဲ႕ ျမင္ကြင္း (ဥပမာ။ ။
ဘုရားေစတီျဖဴျဖဴေလးေတြရွိတဲ႕ ကုသိုလ္ေတာ္ဘုရားလိုမ်ိဳး၊
အေနာက္တိုင္းမဂၤလာေဆာင္က တစ္ကိုယ္လံုးဆြတ္ဆြတ္ျဖဴ ၀တ္ထားတဲ႕
သတို႕သမီးလိုမ်ိဴး)။
အမည္းေရာင္အမ်ားၾကီးပါတဲ႕ ျမင္ကြင္း
(ဥပမာ။ ။ ေၾကာင္နက္ကေလးတစ္ေကာင္ ဆိုဖာအမည္းၾကီးေပၚအိပ္ေနတာ၊
လက္ဆြဲအိတ္အမည္းနဲ႕ ဂ်ိမ္းစ္ဘြန္း၊ မီးေသြးသည္ ကုလားၾကီး
ကတ္တရာလမ္းမေပၚ ေလွ်ာက္သြားေနတာ)။
စတဲ႕ စတဲ႕ ပံုမွန္ထက္ အျဖဴကဲ၊
အမည္းကဲတဲ႕ ရႈျမင္ကြင္းမ်ိဳးကို ရိုက္မယ္ဆိုရင္
ဘယ္အိတ္စပိုရွာ မီတာပဲျဖစ္ျဖစ္ မွားေတာ႕တာပါပဲခင္ဗ်ာ….။
ဘာလို႕လဲဆိုေတာ႕
အေပၚမွာ ေျပာခဲ႕သလိုပဲ အလင္းတိုင္းမီတာဆိုတာ ျမင္ကြင္းကိုျခံဳငံုၾကည္႕ျပီး
အျဖဴအမည္း အားလံုးကို မီးခိုးေရာင္ကသာအမွန္လို႕ ျမင္လိုက္ေတာ႕
အျဖဴမ်ားတာကို ရိုက္ရင္
အျဖဴေသာဘာေသာနားမလည္ဘူး..သူသိတာဂေရးဆိုေတာ႕ကာ ျဖဴတာအားလံုး
ေမွာင္ေမွာင္ၾကီး ျဖစ္ေနျပီး အမည္းမ်ားတာကိုရိုက္ရင္ မည္းတာလဲ
သူနားမလည္.. ပံုမွန္သမွ် မီးခိုးေရာင္ ျဖစ္ရမယ္လုပ္ေတာ႕ အမည္းေတြက
ေဖြးစုတ္စုတ္ၾကီး ျဖစ္သြားပါေလေရာဗ်ာ….
အဲဒီေတာ႕
စက္ပစ္စည္းရဲ႕ ဆန္ဆာက ဘယ္ေလာက္ပဲေကာင္းေကာင္း လူကုူရပါေတာ႕တယ္။
လြယ္ပါတယ္ အျဖဴမ်ားတဲ႕ျမင္ကြင္းဆိုရင္ မီတာဖတ္တဲ႕အတိုင္းအတာထက္
အနည္းဆံုး အလင္း၁ေပါက္ exposure 1stop over ပိုဖြင္႕လိုက္ေပါ႔ဗ်ာ…
အမည္းမ်ားတဲ႕ျမင္ကြင္းဆိုရင္ မီတာဖတ္တဲ႕အတိုင္းအတာထက္ အနည္းဆံုး အလင္း၁ေပါက္ exposure 1stop under ပိုပိတ္ေပး လိုက္ေပါ႔ဗ်ာ ..။
ဥပမာ… ထံုးျဖဴျဖဴေစတီေလးေရွ႕မွာ ဖိုးသူေတာ္တစ္ပါး
လန္ဒန္ခဲေနတာရိုက္ရင္ လိုက္မီတာက ရွပ္တာ ၅၀၀ အပါခ်ာ အက္ဖ္ ၁၆
ျပေနရင္ ရွပ္တာကိုပံုေသထား အပါခ်ာကို အက္ဖ္ ၁၁
ေလာက္ဖြင္႕ခ်င္ဖြင္႕၊ ဒါမွမဟုတ္ အပါခ်ာကို ပံုေသထား ရွပ္တာကို ၂၅၀
ေလာက္ေရွာ႕လိုက္ရပါမယ္။
အဲ… မီးေသြးပံုထဲက
ခြၽတ္ကရားကို ရိုက္ရင္လဲ ေမွာင္တာ မဲတာေတြမ်ားေနေတာ႕ မီတာကို
တစ္ေပါက္ေလာက္ ပိုေမွာင္၊ ပိုမဲ ေပးရမွာေပါ႔ဗ်ာ…။
ဒီေလာက္ဆိုရင္
ရွပ္တာနဲ႔ အပါခ်ာ လိုက္ဖက္ညီေအာင္ညိွရင္
းအိတ္စပိုရွာမွန္ေအာင္ခ်ိန္တာကို အၾကမ္းဖ်ဥ္း သေဘာေပါက္မယ္ထင္ပါတယ္။
ေနာက္ပိုင္းက်ရင္ ေအအက္စ္ေအ (သို႔) အိုင္အက္စ္အို ASA or ISO နဲ႕ ရွပ္တာအပါခ်ာ ဘယ္လိုကစားျပီး လိုခ်င္တဲ႕ ျမင္ကြင္းရဲ႕ ျပတ္သားမႈနယ္ပယ္ Depth of Field (DOF) ကို ဘယ္လိုထိမ္းမလဲဆိုတာ ဆက္ေဆြးေႏြးပါမယ္ခင္ဗ်ား။
…………………………………………………………………………………………………….
